Cylinder

27 lipca 2010

Cylinder – rodzaj wysokiego kapelusza w kształcie walca (stąd nazwa).

Pierwszy cylinder został wyprodukowany w 1797 roku przez Johna Hetheringtona, ale kapelusze te stały się bardziej popularne dopiero po 1820 roku.

Cylindry były popularne na przełomie XIX i XX wieku. Obecnie używany rzadko do stroju wieczorowego jak również w jeździectwie w konkurencji ujeżdżenie. Rodzajem cylindra jest szapoklak.

Cylinder jest znakiem rozpoznawczym prezydenta Abrahama Lincolna, gitarzysty Guns n’ Roses oraz Velvet Revolver – Slasha. Noszą go także członkowie awangardowej grupy muzycznej The Residents występując w swoich charakterystycznych strojach, czyli ubrani we fraki i z maskami w kształcie gałki ocznej.

Melonik

27 lipca 2010

Melonik – rodzaj męskiego nakrycia głowy, kapelusz z niewielkim rondem o podwiniętej do góry krawędzi i wypukłym półkulistym (podobnym do połówki melona) denkiem. Niemiecka nazwa takiego kapelusza (Melone), podobnie jak francuska (chapeau melon) oraz jeszcze w kilku innych językach także nawiązuje do podobieństwa do tego owocu.

Meloniki zaczęto nosić w połowie XIX wieku[1]. W początkach XX wieku kapelusze tego rodzaju często nosili agenci tajnej policji w Imperium Rosyjskim. W przeszłości czarny melonik był niemal nieodzownym elementem stroju urzędników londyńskiego finansowo-handlowego „City”. Meloniki chętnie noszone są także przez boliwijskie kobiety, zwłaszcza andyjskie Indianki. Rysunkowy profesor Filutek, bohater „przekrojowej” serii przygód autorstwa Zbigniewa Lengrena również nosił czarny melonik.

Trikorn

27 lipca 2010

Trikorn, kapelusz trójskrzydły (ang. tricorne, ros. треуголка) to rodzaj nakrycia głowy, a właściwie kapelusza, szczególnie popularnego w XVII i XVIII wieku, który wyszedł z mody w końcu XVIII wieku. Używany był zarówno jako część strojów cywilnych, jak i wojskowych – częściowo wyparty przez kaszkiet i dwuróg (bikorn).

Trikorn był zazwyczaj czarnego koloru z szerokim rondem podwijanym do góry w taki sposób, że tworzył kształt zbliżony do trójkąta, stąd nazwa. Noszony zwykle z jednym z rogów nad czołem. To nakrycie głowy różniło się często formą – od prostych, z czarnego filcu, do ekstrawganckich, zdobionych złotym lub srebrnym obszyciem i piórami. Dodatkowo w odmianie morskiej i wojskowej z przodu ozdobione były kokardą lub innym symbolem narodowym.

Trikorny używane są do dziś jako część stroju uroczystego pensjonariuszy Royal Hospital Chelsea (domu dla emerytowanych żołnierzy) oraz hiszpańskiej Guardia Civil. W Stanach Zjednoczonych szczególnie popularne były w czasie rewolucji.

W Polsce upowszechniły się w czasach saskich i używane były powszechnie jeszcze w epoce stanisławowskiej, choć po zmianie przepisów dotyczących umundurowania armii polskiej na strój narodowy, zostały zastąpione przez kaszkiety, rogatywki i kapelusze.

Bikorn

27 lipca 2010

Bikorn, dwuróg to rodzaj nakrycia głowy, kapelusza, powszechnego w użyciu w XVIII i XIX wieku, szczególnie w Europie i Ameryce Północnej zarówno w wojsku jak i w marynarce, kojarzonego często z Napoleonem Bonaparte. Bikorny noszone były zarówno przez oficerów jak i generałów epoki napoleońskiej, przetrwały jako składnik munduru galowego w wielu armiach aż do 1914 roku.

Bikorn wywodzi się z trikornu i początkowo czarne bikorny posiadały raczej szerokie rondo, z przednią i tylną częścią zawiniętą do góry i spiętą razem, tworząc nakrycie głowy w kształcie soczewki. Dodatkowo posiadały kokardę w barwach narodowych z przodu, później przybierając nieco bardziej trójkątną formę, dwa rogi stały się bardziej spiczaste i zostały skierowane do przodu i do tyłu głowy, a kokarda znalazła się po prawej stronie.

Niektóre bikorny były tak wykoywane, że można je było płasko złożyć i włożyć pod ramię – ta odmiana znana jest na świecie pod nazwami chapeau-bras lub chapeau-de-bras. To nakrycie głowy szczególnie upowszechniło się wśród oficerów marynarki na całym świecie i było bardzo popularne aż do I wojny światowej.

W Polsce bikorny upowszechniły się wraz z modą na nie na świecie – używane były w czasie Insurekcji kościuszkowskiej, a także później w armii Księstwa Warszawskiego czy Królestwa Polskiego, głównie przez oficerów. Bikorny były też elementem munduru galowego oficerów Polskiej Marynarki Wojennej w okresie międzywojennym.

Kłobuk

27 lipca 2010

Kłobuk – nakrycie głowy. W języku staropolskim kłobuk oznaczał kapelusz, obecnie słowo to odnosi się do dwóch różnych nakryć głowy: miękki filcowy kapelusz noszony przez górali oraz nakrycie głowy duchownych prawosławnych i greckokatolickich.

Kłobuk – miękki, pilśniowy kapelusz będący często elementem męskiego stroju ludowego, zwykle mianem tym określa się czarne kapelusze górali podhalańskich, ale także nakrycia głowy innych górali karpackich (np. Hucułów) oraz mieszkańców innych regionów. Niekiedy także niektóre kobiece nakrycia głowy. W okresie międzywojennym kłobuki były częścią munduru reprezentacyjnego oddziałów polskiej piechoty górskiej. Obecnie noszą go oddziały reprezentacyjne strzelców podhalańskich.

Kłobuk – ozdobne, wysokie, cylindryczne nakrycie głowy (często welonem), rozszerzone u góry, białe lub fioletowe noszone przez wyższych duchownych prawosławnych i greckokatolickich; przejęte z tureckiego kołpaka. W symbolice prawosławnej zwane hełmem zbawienia[1] – ma chronić głowę przed złymi myślami.

Kapelusz fedora

27 lipca 2010

Fedora – rodzaj kapelusza z rondem, zwykle filcowego, z wklęsłą fałdą wzdłuż główki, powstały w pierwszym dziesięcioleciu XX wieku. Nazwa pochodzi od imienia głównej bohaterki sztuki francuskiego dramaturga Victoriena Sardou z 1882 pt. Fédora, księżniczki Fedory Romazowej, która nosi podobne nakrycie głowy.

Brązowy kapelusz tego typu pojawiał się na głowie Indiany Jonesa w filmach z jego udziałem, czerwoną fedorę i trencz nosi również Carmen Sandiego – postać z gier komputerowych.

Również używany w filmie The Blues Brothers i The Blues Brothers 2000 przez głównych bohaterów – braci Blues.

Z noszenia kapelusza typu fedora znany był Król Popu, Michael Jackson. Artysta używał kapelusza także podczas widowiskowych koncertów i słynnego tańca.

W kreskówce Fineasz i Ferb brązowy kapelusz Fedora jest znakiem rozpoznawczym tajnych agentów.

Do tego pojęcia nawiązuje także dystrybucja Linuksa o nazwie Fedora, będąca darmowym systemem operacyjnym z rodziny Red Hat (dosł. czerwony kapelusz), w którym testowane są nowe rozwiązania programistyczne stosowane później w komercyjnym systemie operacyjnym Red Hat Enterprise, który z kolei w logo ma czerwoną fedorę.

Kapelusz Panama

27 lipca 2010

Kapelusz panama (lub po prostu panama) – tradycyjny kapelusz robiony z liści palmy Carludovica palmata. Pomimo swojej nazwy pochodzi nie z Panamy, ale z Ekwadoru. Jego nazwa przyjęła się w czasie budowy Kanału Panamskiego, kiedy stał się popularny w USA.

Największym producentem panam jest ekwadorskie miasto Cuenca.

Co to są kapelusze

27 lipca 2010

Kapelusz (łac. capella koza) – nakrycie głowy składające się z ronda i główki wykonywane z szerokiej gamy materiałów – produkuje się kapelusze filcowe, słomkowe czy skórzane. Kapelusze mogą być zarówno damskie (często zdobione dodatkami), jak i męskie (przeważnie z główką i rondem), a ich kształt i fason często ściśle nawiązuje do mody danej epoki.

Popularne odmiany kapeluszy to między innymi panama, fedora, kłabuk, bikorn, trikorn, melonik oraz znany cylinder.